Jesuítas
Quando o vento da Fé soprava Europa,
Como o tufão, que impele ao ar a tropa
Das águias, que pousavam no alcantil;
Do zimbório de Roma - a ventania
O bando dos Apost'los sacudia
Aos cerros do Brasil.
Tempos idos! Extintos luzimentos!
O pó da catequese aos quatro ventos
Revoava nos céus...
Floria após na India, ou na Tartária,
No Mississipi, no Peru, na Arábia
Uma palmeira - Deus! -
O navio maltês, do Lácio a vela,
A lusa nau, as quinas de Castela,
Do Holandês a galé
Levava sem saber ao mundo inteiro
Os vândalos sublimes do cordeiro,
Os átilas da fé.
Onde ia aquela nau? - Ao Oriente.
A outra? - Ao pólo. A outra? - Ao ocidente.
Outra? - Ao norte. Outra? - Ao sul.
E o que buscava? A foca além no pólo;
O âmbar, o cravo no indiano solo,
Mulheres em 'Stambul.
Ouro - na Austrália; pedras - em Misora!...
"Mentira!" respondia em voz canora
O filho de Jesus...
"Pescadores!... nós vamos no mar fundo
"Pescar almas p'ra o Cristo em todo mundo,
"Com um anzol - a cruz -!"
Homens de ferro! Mal na vaga fria
Colombo ou Gama um trilho descobria
Do mar nos escarcéus,
Um padre atravessava os equadores,
Dizendo: "Gênios!... sois os batedores
Da matilha de Deus."
Depois as solidões surpresas viam
Esses homens inermes, que surgiam
Pela primeira vez.
E a onça recuando s'esgueirava
Julgando o crucifixo... alguma clava
Invencível talvez!
O martírio, o deserto, o cardo, o espinho,
A pedra, a serpe do sertão maninho,
A fome, o frio, a dor,
Os insetos, os rios, as lianas,
Chuvas, miasmas, setas e savanas,
Horror e mais horror...
Nada turbava aquelas frontes calmas,
Nada curvava aquelas grandes almas
Voltadas p'ra amplidão...
No entanto eles só tinham na jornada
Por couraça - a sotaina esfarrapada...
E uma cruz - por bordão.
Um dia a taba do Tupi selvagem
Tocava alarma... embaixo da folhagem
Rangera estranho pé...
O caboclo da rede ao chão saltava,
A seta ervada o arco recurvava...
Estrugia o boré
E o tacape brandindo, a tribo fera
De um tigre ou de um jaguar ficava à espera
Com gesto ameaçador...
Surgia então no meio do terreiro
O padre calmo, santo, sobranceiro,
O Piaga do amor.
Quantas vezes então sobre a fogueira,
Aos estalos sombrios da madeira,
Entre o fumo e a luz...
A voz do mártir murmurava ungida
"Irmãos! Eu vim trazer-vos - minha vida...
Vim trazer-vos - Jesus!"
Grandes homens! Apóstolos heróicos!...
Eles diziam mais do que os estóicos:
"Dor, - tu és um prazer!
"Grelha, - és um leito! Brasa, - és uma gema!
Cravo, - és um cetro! Chama, - um diadema
Ó morte, - és o viver!"
Outras vezes no eterno itinerário
O sol, que vira um dia no Calvário
Do Cristo a santa cruz,
Enfiava de vir achar nos Andes
A mesma cruz, abrindo os braços grandes
Aos índios rubros, nus.
Eram eles que o verbo do Messias
Pregavam desde o vale às serranias,
Do pólo ao Equador...
E o Niagara ia contar aos mares...
E o Chimborazo arremessava aos ares
O nome do Senhor!...
Autor: Castro Alves.
|
|
Jezuitoj
Kiam Eŭropon skuis Fidoblovo,
samkiel pelas de tajfun' la povo
la aglojn ripozantajn en la nestoj;
la vent' en Romaj firstoj de kupoloj
la bandon pelis de la apostoloj
al la brazilaj krestoj.
Pasintaj tempoj! Estingita helo!
sub ventoj kvar flirtadis sur ĉielo
la katekizpulvoro...
ekfloris poste en arabaj landoj,
ĉe Misisipi, en Hinduj', sur Andoj,
palmarbo - la Sinjoro! -
La malta ŝipo, brigo portugala,
kastila kvinmastbarko, vel' itala,
de holandan' galero,
kunportis la Atilojn de la Fido,
vandalojn sublimegajn de l'Ŝafido,
al ĉiu lok' sur tero.
Ĉi ŝip' veturis kien? - orienten.
Ĉi - al polus'. Aliaj - okcidenten,
en nordajn, sudajn lokojn.
Serĉante kion? en Stambul' virinojn,
en hinda land' spicaĵojn kaj rezinojn,
trans la poluso fokojn;
sur Andoj - oron; gemojn - en Majsoro!...
"Mensog'!" respondis milda voĉsonoro
de la Jesuofilo...
"Fiŝistoj!... iras ni sur mara ondo,
"por Krist' animojn fiŝi tra la mondo,
"la kruc' - por fiŝkaptilo! -"
Apenaŭ vojon al la homoj ŝtalaj
Kolumb' aŭ Gama tra la ondoj salaj
montris sur mar' profunda,
trapasis ekvatoron tiuj pastroj,
dirante: "Vi, genioj!... estas mastroj
"de l'Dia ar' ĉashunda".
Kaj poste l'izolejo vidis mire,
ke viroj senarmilaj pionire
al ĝi la vojon trovis.
Al jaguaro krucifiksa trabo
aperis eble nevenkebla klabo!...
ĝi retre sin forŝovis.
Dezerto, kardo, dorno, la torturo,
rokego, de sterila kamp' vipuro,
malsat', malvarm', doloro,
insektoj, riveregoj kaj lianoj,
miasmoj, pluvoj, sagoj kaj savanoj,
hororo post hororo...
Nenio la trankvilajn fruntojn tedis,
l'animoj grandaj al nenio cedis,
turnitaj al spacfono...
Kaj tamen ili havis dum trapaso
nur ĉifon de sutano - por kiraso...
nur krucon por bastono.
Jen iam la vilaĝo de Tupioj
alarmon blovis... padon sub folioj
piedo fremda tretis...
La indiĝenoj el hamakoj svarmis,
pafarkojn per venenaj sagoj armis...
boreo ektrumpetis.
Svingante klabojn per minaca gesto,
pri jaguaro aŭ alia besto
atentis tuta klano...
Aperis tiam sur la plac' vilaĝa
trankvila pastro, sankta kaj kuraĝa,
de l'amo la ŝamano.
Kaj kiomfoje tiam sur ŝtiparo,
ekbruligante inter fum' kaj knaro
la sanktan misiiston...
per flustra tono la martiro vortis:
"Gefratoj! vivon mian mi alportis
"por vi - alportis Kriston!"
Heroaj apostoloj! Fortikuloj!
asertis ili pli ol stoikuloj:
"Doloro - ĝumotivo!
"Rostilo - estas lito! braĝo - gemo!
"Najlego - sceptro! flamo - diademo!
"kaj morto - estas vivo!"
La sun' iranta la eternan vojon,
vidinte krucon sanktan, iun fojon,
de Krist', sur monto juda,
ekmiris nun trovante montojn Andajn
kun sama kruc', montrante brakojn grandajn
al ruĝa gento nuda.
Jen ili, kiuj vortojn de l'Mesio
predikis de eben' al montglacio,
polus' al ekvatoro...
Proklamis Niagaro al la maroj...
kaj Ĉimboraso kriis al stelaroj,
la nomon de l'Sinjoro!...
Verko: Castro Alves.
Esperantigo: Leopoldo Knoedt.
Fonto: Castro Alves - Elektitaj Poemoj.
|
